De Hoeken van de Helmerhoek: Markslaghoek

Boerderij Erve ’t Markslag bestond al begin 17e eeuw. Gelegen in het onherbergzame Witte Veen bij Buurse. Door het Witte Veen liep een belangrijke smokkelaarsroute. De controleambten, ook wel commiezen, hadden in ’t Markslag een eigen kamer waar ze sliepen na de surveillance.

Het oude erve Markslag, wordt al in 1602 in het verpondingsregister genoemd. De naam Markslag is waarschijnlijk ontleend aan een onderdeel van de vroegere markehuishouding. Het begrip ‘Mark’ is ontleend aan de vroegere Marke Buurse. In 1602, toen de naam ‘Markslag’ genoemd was, was het een halfgewaard erve met circa anderhalve hectare bouwland en een halve hectare aan hooiland.
De naam Markslag komt ook als familienaam voor, in het Marke boek van Buurse wordt in 1616 genoteerd dat “Johan in den Marckslagh wegens seines angegegravenes landes bij den Goorden mitt het kempken veraccordiert en gekofft heft. Behoirt daervoir te betaelen tein Dlr. mit 2 lammer. Ein voer den Pastoir van Ottenstein und het ander ahn Werner Manten”.
Markslag moest dus voor het afgegraven land tien daalder en twee lammeren betalen.

Kaarsrechte Eikenlaan
Kaarsrechte Eikenlaan

Ook in 1790 komt de naam Markslag voor. De weduwe van Geert Herman Markslag trouwt met Hendrik Slaghekke. Na het overlijden van deze weduwe trouwt Slaghekke met Geertruid Hesselink. Op deze wijze kwam het Markslag in handen van de familie Slaghekke, deze waren in 1850 nog steeds eigenaar van Erve Markslag. Rond 1900 werd Gerrit Jan Pieter van Heek de nieuwe eigenaar door aankoop van de boerderij.
Van Heek wilde hier zijn eigen landgoed realiseren. Rododendrons werden gepland en de naaldbomen dienden als productiebos.

Erve ’t Markslag ligt in het natuurgebied Het Witte Veen, dat zijn naam dankt aan het eenarig wollegras en veenpluis.

Het bos dat je na het passeren van de grenspaal ziet, is het als productiebos geplante bos door Van Heek. Hier en op andere plekken in het Witte Veen staan nog veel naaldbomen. Door natuurmonumenten wordt hier een deel van weggehaald. Op de lege plekken groeien vanzelf loofbomen als berken en eiken. Hierdoor ontstaat door de jaren heen een natuurlijker bos. Een ander herkennings- of herinneringspunt aan de tijd van de textielbaron is de kaarsrechte eikenlaan. Deze is door Van Heek aangelegd met als doel om een oprijlaan te creëren voor zijn landgoed.

Zowel de vroegere boerderij, uit ca. 1905, en het daarbij behorende bakhuis zijn geheel gerestaureerd. Beide fungeren nu als vakantiehuis voor toeristen.

Jachthuis van Van Heek, erve Markslag
Jachthuis van Van Heek, erve Markslag

Het oude jachthuis komt uit Albergen en is in 1941 door Gerrit Jan van Heek naar deze plek verplaatst. Het had in de oorlogsjaren een dubbelfunctie. Het diende als jachthuis voor de jagende directie van de textielfabriek ’t Schuttersveld, maar het diende ook als schuiladres voor diegenen die de Arbeitseinsatz wilden ontlopen, dus om te voorkomen dat ze in de oorlog in Duitsland tewerk gesteld werden. Het jachthuis is een verbouwde voormalige doorritschuur met hooiopslag, het pand ligt zeer fraai op een verhoging langs de Schipbeek.

Ondanks de verbouwing tot jachthuis is de oorspronkelijke vorm en het materiaalgebruik van de schuur nog duidelijk herkenbaar. Het is een van de weinig overgebleven doorritschuren in Twente en daarom van architectuurhistorisch belang.
Vanaf de oorlogsjaren tot nu is het jachthuis voornamelijk gebruikt voor de jacht. Hierbij kwamen de jagers en kloppers bijeen in het jachthuis, om van daaruit te gaan jagen. Het jachtterrein bestond uit het gebied, dat nu bekend is als het Witte Veen. De jachtdagen waren altijd in de herfst van het jaar, en per jaar werden er soms wel 10 jachtdagen gehouden.

Markslaghoek
Markslaghoek

Bronnen foto’s en informatie: Natuurmonumenten.nl, VVV Haaksbergen, Arfgood Buurse
Foto’s wijk: Paul Snellink