De Hoeken van de Helmerhoek: Boerskottenhoek

Bij het lezen van wat oude uitgaven van de wijkkrant ontdekten we dat in eerdere edities van de wijkkrant uit de jaren ’90 ook al eens een paar hoeken zijn uitgelicht met “Een andere kijk op uw woonomgeving”.

<em>Koopwoningen, foto: Paul Snellink</em>

In het zuidelijk en eerste deel van onze wijk zijn veel straten vernoemd naar een Twents landgoed. Een reden voor uw wijkkrant om eens op zoek te gaan naar de “roots” van dit keer de Boerskottenhoek.
Het landgoed “Boerskotten” heeft zijn naam te danken aan een erfje dat de naam ‘Boers’ droeg. Vroeger heette een klein boerderijtje een Kötter (Kotter) en daarmee is de oorsprong van de naam verklaard: Boerskotten. Dit boerderijtje stond in de 18e eeuw op de plek van het huidige landhuis. Daarna werd het gebied in 1851 verworven door huisarts Essink, die zich toelegde op de bosbouw. Het landgoed Boerskotten is sinds 1985 in het bezit van natuurmonumenten. De omgeving van het huidige landhuis is de basis geweest voor het ontstaan van het landgoed. Het omvat ongeveer 109 hectare bos en zo’n 35 hectare cultuurgrond waarop enkele boerderijen voorkomen.
In de jaren ’50 van de vorige eeuw vond, door ontginning van de heide van het Lutterveld, een belangrijke uitbreiding plaats.

<em>Huurwoningen, foto: Paul Snellink</em>

Daardoor bestaat het landgoed voor een deel uit een heideontginningslandschap en het noordelijke deel meer uit een oud hoevenlandschap.
Het landgoed is dan ook geliefd bij wandelaars, die zich kunnen begeven op de paden door de bossen, waar op sommige plaatsen de bomen soms meer dan een eeuw oud zijn. Vogelkenners kunnen hier hun hart ophalen. Mede door de wisselde samenstelling van bomen, planten en een glooiing van het natuurgebied komen er nog steeds veel vogels voor als houtsnippen, vinken en nachtwaluwen. De roofvogels zijn in de bossen ook nadrukkelijk aanwezig. We hebben het dan over de sperwer, de buizerd en de havik, om er maar eens een paar te noemen.
De rust werd in het verleden dikwijls verstoord omdat het landgoed zich onder de aanvliegroute van vliegveld Twente bevond. De natuurliefhebbers waren altijd al voor sluiting van dit vliegveld. Maar in de jaren 90 werd De Boerskotten wat anders aangedaan en definitief in tweeën gesplitst door de aanleg van de A1 van Oldenzaal naar De Lutte, richting Duitsland.

Huidig landhuis op landgoed Boerskotten. Bron: wandelnet.nl
Huidig landhuis op landgoed Boerskotten. Bron: wandelnet.nl

Het hoevenlandschap in deze omgeving verdient nog een kleine uitleg. Het ontstaan daarvan is mede veroorzaakt door de stuwwal die in dit deel van Twente te vinden is. De hoogste plek van de stuwwal is zelfs zeer nabij te vinden op een hoogte van 85 meter, de koepel op de Tankenberg. Door deze stuwwal is het landschap gevormd met verspreid liggend een aantal boerderijen (hoeven), omgeven door de weilanden, akkers, bos en houtwallen. De aldaar stromende Dinkel heeft ook zijn invloed gehad op dit gebied. De boer is daar door de eeuwen heen druk geweest om de onvruchtbare grond te bewerken. Met behulp van de aanwezige heide werd met een mengsel van heideplaggen en mest van het vee de bodemsamenstelling bewerkt voor de landbouw. Het melkveebedrijf deed later zijn intrede.
Als je er wilt gaan wandelen, dan is het handig om gebruik te maken van de routebeschrijving van de Stichting Wandelnet, welke in samenwerking met de Nederlandse Spoorwegen voor een serie wandelingen van station naar station werd samengesteld. De wandeling is ongeveer 17 kilometer. De route begint en eindigt op het NS-station Oldenzaal. Er is ook een verkorte versie van 11 kilometer. De route bevat ook nog eens achtergrondinformatie over bezienswaardigheden, het landschap en de natuur. Je kunt er natuurlijk ook zonder routebeschrijving wandelen, maar meer informatie vind je op wandelnet.nl.

In 1946 liet mw. Baurichter-Essink een landkruis plaatsen uit dankbaarheid de oorlog te hebben overleefd.  Bron: wandelnet.nl

Op het landgoed is een op een heuveltje gelegen achtkantige houten theekoepel uit omstreeks 1860 te zien. Vlakbij staat in de bosrand een 18de-eeuws zandstenen beeld van de godin van de jacht Diana, nabij de Haermansweg.
De familie Baurichter-Essink liet in 1927-’28 een landhuis met aangebouwde garage en groot rieten schilddak bouwen. Het oorspronkelijke interieur is behouden gebleven.
Met het huidige landgoed Boerskotten worden ook in één adem de landgoederen Berninkholt, Koppelboer en Duvelshof genoemd, welke allen in de directe omgeving gelegen zijn en waar ook hoeken naar vernoemd zijn.

Tekst: Paul Snellink