Automutilatie, de kans is groot dat u er nog nooit van gehoord heeft, maar het verschijnsel wel kent

Door Robert Frieser

“Ik voel me een olifant, op alle mogelijke manieren, ik voel me alsof ik te veel ruimte inneem, van alles en iedereen. Ruimte die ik niet verdien. Alsof ik steeds onder gezogen word, in een donkere zee van negativiteit. Het voelt als een doodlopende weg, een muur waar ik tegenop bots, met mijn ogen open. Ik zie de muur op me af komen maar kan niks doen om een botsing te voorkomen. Ik voel me zo verloren in mijn eigen leven, in mijn eigen lijf, zo onbegrepen, zo niet belangrijk, zo té veel.”

Dit zijn de woorden uit een dagboek van een ogenschijnlijk gewoon meisje van 12 jaar. Wanneer je deze tekst leest dan weet je nog niet wat voor schokkend verhaal er achter zit maar wordt al wel duidelijk dat er een reden is om professionele hulp te zoeken. Ik kwam hierover in contact met Nicole ter Morsche. Nicole is de drijvende kracht achter de stichting Zebra voorlichting. Een stichting die zich bezighoudt met de informatie over en hulp rond automutilatie, dat zelfbeschadiging betekent. Zelfbeschadiging is het opzettelijk toebrengen van letsel aan het eigen lichaam.

Het komt vaker voor dan men denkt 

Publiceer-IMG_0004_resizeWe denken dat het gaat om meisjes die zich in de armen snijden, aandacht vragen en daar littekens van krijgen. Maar gaat het alleen om de verwonding of zit er meer achter? En zijn het alleen maar meisjes? Nicole vertelde me dat het zelfs voorkomt bij kinderen vanaf 9 jaar, maar ook bij volwassenen en jongens. Over het algemeen gaat het om mensen die ergens een trauma hebben opgelopen. Dat kan seksueel misbruik zijn, maar ook pestgedrag, een opstapeling van negatieve gebeurtenissen of een combinatie van bijvoorbeeld een depressie en persoonlijkheidsstoornis. Tegenwoordig komt het verschijnsel veel voor bij minderjarige vluchtelingen. Deze zijn zo getraumatiseerd dat ze niet meer kunnen praten over hun gevoelens. Zoals veel andere mensen die aan zelfbeschadiging doen. Het komt vaker voor dan men denkt en heel erg is dat het wordt verstopt en onzichtbaar gemaakt voor de buitenwereld.

Nicole zelf kwam op haar 11e voor het eerst in aanraking met automutilatie. Het begon in een periode van veel stress en psychische pijn. Ze voelde zich eenzaam en een trauma van vroeger maakte dat ze niet wist hoe ze met haar emoties om moest gaan. Pas een jaar of drie later kwamen haar ouders erachter. Uiteindelijk heeft ze meerdere jaren (intensieve) therapie moeten volgen om erachter te komen waar dit gedrag vandaan kwam. Ze leerde dat ze niet goed om kon gaan met haar emoties en daardoor raakte ze overspoeld met negatieve gedachten en door gevoelens van angst, boosheid en verdriet die ze niet kon verdragen en wat leidde tot zelfbeschadiging. Vervolgens voelde ze zich vaak schuldig of schaamde zich waardoor ze weer opnieuw overspoeld werd door emoties. En zo bleef deze destructieve gedraging (ook wel coping) in stand.

Niks is erger dan een veroordeling of starende mensen

“Zelfbeschadiging is een probleem waar veel vooroordelen over bestaan. Mensen herkennen de littekens, Publiceer-IMG_0007_resizeof hebben het in een film gezien. Mensen denken dat iemand dat opzettelijk heeft gedaan en durven er vaak niet verder naar te vragen. Nicole adviseert: ‘Niks is erger dan een veroordeling of starende mensen, regelmatig werd ik aangestaard alsof ik een aap in een bikini was. Of juist dat mensen me heel erg veroordelend ‘freak’ ‘mafkees’ te noemen of ‘doe eens normaal, aandachttrekker’ te roepen. Vaak denken mensen ook dat je zelfmoord wilt plegen als je jezelf beschadigt. Vaak is het tegenovergestelde waar. Bij mij was mijn zelfbeschadiging zelfs suicide-preventie om de dwanggedachtes aan het ‘niet mogen bestaan’ even te stoppen.” Nicole gaat verder “Het was een combinatie van een trauma van vroeger waardoor ik niet goed had geleerd met mijn emoties om te gaan, een laag zelfbeeld en perfectionisme. Dat zie ik vaak bij de cliënten die ik begeleid en hun ouders.”

Maar waarom doe je dan zoiets?

Maar waarom doe je dan zoiets? Hoe kom je erop? Nicole zegt “als het niet wat opleverde zou ik het niet zolang gedaan hebben. Daarmee praat ik het ABSOLUUT niet goed en kan ik het niemand aanraden. Maar de pijn die ik voelde maakte dat ik rustig werd, de dwanggedachten stopten en ik me even prettig voelde.” Dit wordt mede veroorzaakt door endorfines in de hersenen. Daardoor kan zelfbeschadiging uiteindelijk ook een fysieke verslaving worden. Omdat de hersenen behoefte hebben aan die endorfines. Nicole:  “Eigenlijk was er in mijn tijd was er weinig informatie, er was wel lotgenoten-contact, dus mensen die het ook deden, maar er was nog geen internet waar je je informatie vandaan kon halen.” Tegenwoordig is juist een kentering gaande waar jongeren juist veel exposure geven aan hun zelfbeschadiging. Iets wat een ingewikkelde ontwikkeling is in de ogen van Nicole. “Taboes doorbreken is een goede ontwikkeling en psychisch kwetsbaar mogen zijn. Echter het tonen van verwondingen of verheerlijken van zelfbeschadiging vind ik een gevaarlijke ontwikkeling. Juist omdat zelfbeschadiging niet gaat om de verwonding maar je aan de slag moet met de psychische die eronder ligt.

 Zebra benen

“Twee jaar geleden ben ik begonnen met het geven van voorlichting vanuit mijn eigen ervaringsdeskundigheid. Wat gebeurde er nou in mijn hoofd? Wat kunnen ouders beter wel en beter niet doen. De naam van Zebra is Zelfbeschadiging, Erkennen, Begrijpen, Reduceren en Accepteren. De naam is mede tot stand gekomen door mijn oudste zoon die mijn benen (vol littekens) zebra benen noemde toen hij kleiner was.” “We onderscheiden de 4 doelgroepen die we trainen en voorlichten: Hulpverleners, Artsen, Lotgenoten en Naasten/Ouders. Wij bieden lotgenoten-contact waardoor ik veel in aanraking kom met jonge meiden en jongens die hiermee te maken hebben. Vaak hebben zij te maken gehad met ernstige trauma’s, een laag zelfbeeld ontwikkeld of emotie-regulatieproblemen.”

De Roos van Elisabeth

Nicole is inmiddels 5 jaar hersteld van haar zelfbeschadiging en psychische problemen. Ze heeft een aantal jaren geleden een intensieve behandeling gevolgd bij Mediant in Enschede en is mede daardoor hersteld. Inmiddels heeft Nicole zich ontwikkeld tot een professionele ervaringsdeskundige in de GGZ ze is daarvoor onderscheiden met De Roos van Elisabeth eind 2016. In de categorie Professional Jeugd GGZ voor haar voorlichtingen voor ouders, artsen en hulpverleners. Ouders kampen vaak met vragen hoe om te gaan met deze problematiek. Hier biedt Nicole ondersteuning via Stichting Zebra op ouder/naastenavonden.

Publiceer-IMG_0006_resizeBinnenkort is er weer een informatieavond voor ouders en naasten (broers, zussen, partners) bij Hub Twente aan de Boulevard 1945-3 in Enschede. Ouders en naasten kunnen zich aanmelden en informatie opvragen via info@zebravoorlichting.nl en ontvangen dan de verdere informatie over deze avond. De avond is kosteloos.

Evenement:

Maandag 10 juli van 19.00 – 22.00

Bijeenkomst voor naasten en ouders. Om meer informatie te krijgen over de problematiek, inzicht te krijgen in de weg naar hulpverlening en handvatten om ermee om te gaan

Locatie: Hub Twente, Boulevard 1945- nr.3

Aanmelden: info@zebravoorlichting.nl

Kosten: Gratis

Voor meer activiteiten verwijzen we naar onze website www.zebravoorlichting.nl of onze Facebookpagina!